Kadın Kalp Sağlığı: Bilinmesi Gereken Kritik Gerçekler ve Korunma Yolları

Kadınların kalp ve damar sağlığı uzun süredir göz ardı ediliyor ve yeterince araştırılmıyor. İşte akılda tutulması gereken bazı noktalar.

Kalp hastalıkları, tüm kanser türlerinin toplamından daha fazla kadını öldürüyor. Ancak anketlere göre birçok kadın, kanserden veya yalnızca meme kanserinden ölme olasılıklarının daha yüksek olduğuna inanıyor.

Bu pek de şaşırtıcı değil. Kadınların kalp sağlığı uzun süredir göz ardı ediliyor ve yeterince araştırılmıyor.

Sonuç olarak, doktorlar bazen kadınlarda daha sık görülen kalp rahatsızlıklarını teşhis etmekte zorlanıyor.

Araştırmacılar bazı rahatsızlıkların nedenini tam olarak bilemediğinden, bunları önlemek daha da zorlaşıyor.

Ayrıca birçok hasta, kalp krizi belirtilerinin kadınlarda farklı şekilde ortaya çıkabileceğini veya nelere dikkat etmesi gerektiğini bilmiyor.

Ancak zorluklara rağmen, kadınların risklerini azaltmak için yapabilecekleri çok şey var.

Bazı tavsiyeler herkes için geçerlidir: Hem erkekler hem de kadınlar sağlıklı beslenmekten, egzersiz yapmaktan ve tansiyon, kolesterol ve kan şekerini kontrol altında tutmaktan fayda görebilir.

Ancak diğer bilgiler cinsiyete özeldir. İşte kadınların kalpleri hakkında bilmesi gerekenler.

Kadınların farklı risk faktörleri vardır.

Hipertansiyon, yüksek kolesterol, diyabet, sigara kullanımı, hareketsizlik ve ailede kalp hastalığı öyküsü hem erkekler hem de kadınlar için riski artırır.

Ancak kadınların daha uzun bir risk faktörleri listesini göz önünde bulundurması gerekiyor.

Örneğin, preeklampsi veya gebelik diyabeti gibi gebelik komplikasyonları geçiren kadınlar, ileride kalp sorunları yaşama olasılığına daha fazla sahiptir.

NYU Langone Health'teki Kardiyo-Obstetrik Programının eş direktörü Dr. Anais Hausvater'e göre, hastalar "doktorlarına 20 yıl önce preeklampsiden etkilenen bir hamilelikleri olduğunu söylemeyi düşünmüyorlar ve birçok doktor da sormayacak."

Polikistik over sendromu (PKOS) da daha yüksek kalp hastalığı riski ile ilişkilidir.

Benzer şekilde, kadınlarda çok daha yaygın olan otoimmün hastalıklar; lupus ve romatoid artrit de kalp hastalığı riskini artırır.

Özellikle 45 yaşından önce menopoza giren kadınlar daha da savunmasız durumdadır.

Menopoz, kalp sağlığı için kritik bir dönemdir.

Büyük ölçüde östrojenin kalbi ve kan damarlarını korumaya yardımcı olması nedeniyle, kadınlar kalp hastalığına erkeklerden yaklaşık 10 yıl sonra yakalanma eğilimindedir.

Ancak menopoz, önemli bir dönüm noktasıdır. Östrojen seviyesi düştükçe kan basıncı ve kolesterol yükselme eğilimi gösterir ve atardamarlar daha az elastik hale gelir.

Bu durum birçok kadın için şaşırtıcıdır.

Johns Hopkins Green Spring Station kardiyovasküler kliniğinin tıbbi direktörü Dr. Tala Al-Talib, kadınların sıkça "30'lu yaşlarımda kolesterolüm o kadar yüksek değildi. Neden birdenbire bu kadar kötüleşti? Hala egzersiz yapıyorum ve aynı şeyleri yiyorum" şeklinde yakındığını belirtiyor.

Doktorunuz, ister yaşam tarzı değişiklikleri, ister ilaç tedavisi veya ikisinin kombinasyonu olsun, durumunuza en uygun stratejiyi bulmanıza yardımcı olabilir.

Menopoz öncesi kadınlarda risk daha düşük olsa da, bu riskin sıfır olduğu anlamına gelmez.

Yüksek tansiyon ve kolesterolün etkisi on yıllar boyunca birikerek artar. Bu nedenle, 20'li ve 30'lu yaşlarda yapılan yaşam tarzı seçimleri, ilerleyen yaşlarda kalp sağlığını önemli ölçüde etkileyebilir.

Kadınların kalp krizi belirtileri farklılık gösterebilir.

Hem doktorlar hem de hastalar, kadınların kalp krizi belirtilerini her zaman şiddetli ağrı ve baskı şeklinde ortaya çıkmadığı için sıklıkla göz ardı ederler.

Göğüs ağrısı hala en sık görülen semptom olsa da, kadınlarda farklılık gösterebilir.

Cedars-Sinai'de kardiyoloji doçenti ve Atria Sağlık ve Araştırma Enstitüsü'nde kadın kalp damar sağlığı ve kardiyoloji direktörü Dr. Natalie Bello, erkeklerin göğüs ağrısını "acıtıyor" şeklinde tanımlamasının aksine, birçok kadının bunu "bir baskı veya ağırlık" olarak ifade ettiğini belirtiyor.

Kadınların nefes darlığı, mide bulantısı, baş dönmesi, çene ağrısı, üst sırt ağrısı, soğuk terleme veya alışılmadık yorgunluk gibi birden fazla semptom yaşama olasılığı erkeklerden daha yüksektir.

Kadınlar ayrıca semptomlarını hafife almaya daha yatkın olabilirler.

Yale Tıp Fakültesi'nde Koruyucu Kardiyovasküler Sağlık Programı Direktörü Dr. Erica Spatz, aile sorumluluklarını yöneten kadınların sıklıkla "kendi sağlıklarını ikinci plana attıklarını veya semptomları açıklamak için başka nedenler bulduklarını" dile getiriyor.

Ek olarak, bazı kadınlar semptomlarla doktora başvurup geri çevrilme deneyimini yaşadıkları için tekrar doktora gitmekte isteksiz olabiliyorlar.

Kadınlarda kalp krizlerinin farklı nedenleri olabilir.

Erkeklerde kalp krizleri genellikle koroner arter hastalığının neden olduğu büyük bir arterdeki tıkanıklık sonucu oluşur. Plak kopabilir veya kan pıhtısı oluşabilir, bu da kanın kalbe ulaşmasını engelleyerek kalp kasının hasar görmesine neden olur.

Birçok kadın da bu tür tıkanıklıklar yaşar.

Ancak kadınlar, koroner arter hastalığıyla ilişkili olmayan kalp krizlerini erkeklerden daha sık geçirirler. Bu tür kalp krizlerinin teşhisi daha zor olabilir ve farklı tedavi yaklaşımları gerektirebilir.

Weill Cornell Medicine'deki Kadın Kalp Programı direktörü Dr. Nupoor Narula'ya göre, kadınların küçük kan damarlarını etkileyen koroner mikrovasküler hastalığa sahip olma olasılıkları erkeklerden daha yüksektir.

Ayrıca, kadınlar bir arterin periyodik olarak sıkıldığı koroner arter spazmlarına da eğilimlidirler. Her iki durum da kalp krizine yol açabilir.

Kadınlar ayrıca, özellikle doğum sonrası dönemde sık görülen Spontan Koroner Arter Diseksiyonu'na (SCAD) orantısız şekilde daha yatkındır. Bu durum, atardamar duvarında bir yırtılma şeklinde ortaya çıkar ve kalp krizine neden olabilir; belirtileri de benzerdir.

Takotsubo kardiyomiyopatisi veya bilinen diğer adıyla kırık kalp sendromu ise, çoğunlukla menopoz sonrası kadınlarda görülen ve şiddetli strese yanıt olarak ortaya çıkan, geri döndürülebilir bir kalp yetmezliği türüdür.

Kadınlar için farklı testler gerekebilir.

Acil servis doktorları bazen, kadınların semptomlarının kalple ilgili olmadığı sonucuna yanlışlıkla varabilirler. Bunun nedeni, kadınlarda görülen atipik kalp krizi türlerinin standart testlerde her zaman görünmemesidir.

Örneğin, doktorun damarlara boya enjekte edip röntgen çektiği sıradan bir anjiyografi, arter spazmlarını veya tıkalı küçük bir damarı göstermeyebilir.

Kalp krizi benzeri şikayetlerle acil servise başvurup anjiyografiniz normal çıksa dahi, sonrasında bir kardiyoloğa görünmeniz önerilir.

Dr. Narula ve Dr. Spatz'a göre, kardiyolog PET taraması, kalp MR'ı veya koroner fonksiyon testi gibi ileri değerlendirmeler önerebilir.

Northwell Health'deki Kadın Kalp Programı Sistem Direktörü Dr. Nisha Parikh, bu tür semptomların tek bir bölümünün bile detaylı takip için yeterli bir neden olduğunu vurguluyor.

Dr. Parikh, "Birçok hastada, anjiyografi sonuçları temiz çıkmasına rağmen, ana arter tıkanıklığı olmadan kalp krizi geçirmiş olabilir. Ancak test teknolojisinin yaygınlaşması yeni yeni başladığı için teşhis konulamıyor" ifadelerini kullanıyor.

Önemli araştırma boşlukları bulunmaktadır.

Son yıllarda kadın sağlığı araştırmalarının artmasına rağmen, tıbbi araştırmalardaki cinsiyet yanlılığının geçmişi sağlık hizmetlerini hâlâ derinden etkilemektedir.

Dr. Narula, kadınların ilaç, tedavi ve tıbbi cihaz araştırmalarında tarihsel olarak yeterince temsil edilmediğini belirtiyor.

Doktorlar hala, hormonların kardiyovasküler sağlık üzerindeki etkilerini veya bazı gebelik komplikasyonlarının uzun vadeli etkilerini tam olarak anlamış değil.

Columbia Kadın Kalp Merkezi'nin eş direktörü Dr. Sonia Tolani, kalp hastalığına yönelik standart tedavi kılavuzlarının büyük ölçüde, az sayıda kadın katılımcının yer aldığı onlarca yıllık çalışmalara dayandığını söyledi.

Hatta tıbbi cihazlar bile genellikle erkekler için tasarlanıyor.

Mount Sinai'deki Blavatnik Aile Kadın Sağlığı Araştırma Enstitüsü Müdürü Leslee Shaw, birçok kadının erkek atardamarlarının boyutuna göre tasarlanmış stentler aldığını ve bunun komplikasyon riskini artırabileceğini ifade ediyor.

Doktorların tutumları tedaviyi geciktirebilir.

Yüksek tansiyon ve kolesterol ilaçlarına ihtiyaç duyan birçok kadın, bu ilaçları almaları gereken zamandan daha geç kullanmaya başlıyor.

Bazen bunun nedeni, doktorların üreme çağındaki kadınlara bu tür ilaçları yazma konusundaki endişeleridir.

"Bunu her zaman görüyorum," dedi Dr. Hausvater.

Bu ilaçlardan bazıları hamilelikte güvenli olmasa da, bu durum üreme çağındaki hiçbir kadının bunları kullanmaması gerektiği anlamına gelmez.

Dr. Spatz, çocuk sahibi olmak isteyen kadınlar için bile, hamilelik sırasında bir ilacın doktor gözetiminde geçici olarak kesilmesinin güvenli olabileceğini belirtiyor.

Kadınlar bazen kalp sağlığı konusunu tartışmaktan kaçınırlar çünkü doktorların kiloları veya yaşam tarzları hakkında olumsuz yargılarda bulunmasından korkarlar.

Dr. Bello, "Bunu sağlık sistemi olarak kendimize karşı kullanabiliriz" diyerek önemli bir noktaya değiniyor.

Bello, "Hastalarımıza karşı daha anlayışlı olmalı ve onlara nasıl yardımcı olabileceğimizi açıklamalıyız; insanları suçlamamalıyız" çağrısında bulunuyor.

Kaynak: NYT